Tôm lột xác mềm vỏ: Nguyên nhân do thiếu khoáng hay biến động pH – độ mặn?

Tôm lột xác mềm vỏ là hiện tượng phổ biến trong mùa nắng nóng hoặc khi môi trường nước mất cân bằng, khiến tôm yếu, vỏ mỏng và dễ trầy xước. Nguyên nhân chính thường đến từ thiếu khoáng cho tôm, đặc biệt là canxi, magie và kali những khoáng chất cần thiết cho quá trình hình thành lớp vỏ mới sau khi lột xác. Khi khoáng trong ao giảm, tôm không hấp thu đủ lượng cần thiết qua mang và vỏ, dẫn đến vỏ mềm, biến dạng hoặc lâu cứng. Ngoài ra, pH và độ kiềm thấp cũng khiến tôm khó hấp thu khoáng, còn độ mặn thấp hoặc biến động đột ngột làm rối loạn quá trình trao đổi ion trong cơ thể, ảnh hưởng đến khả năng lột xác tự nhiên.

Để xử lý tình trạng tôm mềm vỏ, người nuôi cần kết hợp bổ sung khoáng và điều chỉnh nước hợp lý. Trước hết, nên kiểm tra các chỉ tiêu môi trường như pH, độ kiềm và độ mặn. Nếu pH < 7.5 hoặc dao động mạnh trong ngày, cần tăng dần kiềm bằng cách rải CaCO₃ hoặc Dolomite vào buổi sáng sớm. Khi kiềm đạt mức 120–160 mg/L, môi trường sẽ ổn định, giúp tôm hấp thu khoáng hiệu quả hơn. Bên cạnh đó, có thể bổ sung khoáng ao tôm dạng bột hoặc lỏng (chứa Ca, Mg, K, Na) vào ban đêm thời điểm tôm bắt đầu chu kỳ lột xác. Việc rải khoáng kết hợp sục khí nhẹ sẽ giúp khoáng hòa tan đều, tạo điều kiện cho tôm hấp thu qua mang. Với những ao có độ mặn thấp, nên sử dụng khoáng chuyên dụng cho nước ngọt hoặc lợ, tránh dùng khoáng nước mặn vì khó hấp thu.

Song song với đó, người nuôi nên bổ sung khoáng và vitamin C trực tiếp vào thức ăn trong giai đoạn tôm chuẩn bị lột xác hoặc sau khi lột. Vitamin C giúp tăng sức đề kháng, kích thích quá trình hình thành collagen, giúp vỏ nhanh cứng và bóng hơn. Ngoài ra, nếu thấy tôm lột xác hàng loạt hoặc xuất hiện nhiều xác tôm mềm, nên giảm lượng thức ăn 20-30% trong 1-2 ngày, ổn định môi trường nước và bổ sung thêm enzyme tiêu hóa, men vi sinh đường ruột để giảm stress.

Về lâu dài, người nuôi cần duy trì lịch bổ sung khoáng định kỳ 2–3 lần/tuần, nhất là sau mưa lớn hoặc thay nước. Nên theo dõi chu kỳ lột xác của tôm bằng cách kiểm tra mẫu định kỳ khi thấy dấu hiệu chuẩn bị lột (tôm ăn ít, vỏ sẫm màu, ruột đầy), cần tăng liều khoáng nhẹ trong 1–2 ngày trước đó. Đồng thời, duy trì độ mặn ổn định từ 10–15%, tránh thay nước đột ngột làm tôm bị sốc ion. Khi cân bằng được các yếu tố pH – kiềm – khoáng – độ mặn, tôm sẽ lột xác đều, vỏ cứng, sáng bóng và tăng trưởng ổn định, giúp vụ nuôi đạt năng suất cao.